Wat betekent de circulaire economie voor de installatiesector?

09/08/2019

Ciculaire economie bouwsector

Begin deze zomer presenteerde het kabinet het langverwachte Klimaatakkoord. Hierin staan zoals bekend de afspraken en voorstellen om de energietransitie van Nederland vorm te geven. Je zou als installatiesector bijna vergeten dat er naast de energietransitie nog een grote uitdaging wacht: de omslag van een lineaire naar een volledig circulaire bouweconomie in 2050. Wat is circulair bouwen en wat betekent het voor installateurs?

‘Nederland Circulair in 2050’

We hebben nog zo’n 30 jaar om de omslag naar een circulaire bouw- en installatiesector te maken. De overheid wil namelijk dat Nederland in 2050 een volledig circulaire economie heeft. Dit doel is vastgesteld in het programma ‘Nederland Circulair in 2050’ en past in het streven om klimaatverandering en verdere belasting van de aarde tegen te gaan. De ambitie van een circulair Nederland werd in 2017 in het zogenoemde Grondstoffenakkoord onderschreven. De eerste mijlpaal: 50% minder verbruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen) in 2030.

Van lineair naar circulair

De circulaire bouweconomie verschilt in vele opzichten van de lineaire. In het traditionele lineaire systeem worden grondstoffen gewonnen en gebruikt voor de
productie van materialen. Deze worden gebruikt in een gebouw. Dat gebouw wordt
vervolgens gesloopt. In de circulaire bouweconomie wordt er gebruik gemaakt van hoogwaardige hergebruiktechnieken, wordt in kringlopen gedacht en worden gebouwen niet gesloopt maar gedemonteerd. Dit is een flinke omslag, waarin ook installateurs een belangrijke schakel zijn.

Anders bouwen, andere materialen

Bij circulair bouwen wordt gekeken naar de totale levensduur van een gebouw. Daarom zijn flexibiliteit en aanpasbaarheid standaardonderdelen van een ontwerp. Ook zijn de verschillende componenten demontabel, waaronder de installatietechniek. Op materiaalniveau gaat het erom dat producten recyclebaar
zijn, geen toxische stoffen bevatten en eenvoudig van elkaar te scheiden zijn bij sloop. Er mag geen sprake zijn van downcycling, maar juist van upcycling. De gedemonteerde materialen moeten gereinigd en bewerkt kunnen worden zodat zij
een tweede leven krijgen.

Toenemend belang MPG

Met de Milieu Prestatie Gebouwen (MPG) wordt aangegeven wat de milieubelasting is van de toegepaste materialen in een gebouw. Het is hiermee een belangrijk
middel om de circulariteit van een gebouw inzichtelijk te maken. Verwacht wordt dat de MPG een steeds grotere rol gaat spelen in bouwprojecten. De MPG is al sinds 2013 in het Bouwbesluit opgenomen. Sinds 1 januari 2018 is er voor nieuwbouwwoningen en kantoorgebouwen groter dan 100 m2 ook sprake van een minimale MPG-eis. Voldoet een ontwerp hier niet aan, dan wordt er geen vergunning gegeven.

Wat betekent dit voor de installateur?

Circulair bouwen heeft potentieel veel impact op de dagelijkse gang van zaken van installateurs. Er komen competenties bij. Uiteraard wordt kennis van zaken over
de circulariteit en aanpasbaarheid installatiecomponenten belangrijker. Daarnaast zorgt focus op demontabel bouwen bijvoorbeeld voor nieuwe installatietechnische toepassingen zoals stekerbaar installeren.

De grootste verandering zit waarschijnlijk in de toenemende rol van installateurs bij bouwprojecten. Bouw- en installatietechniek moeten bij circulair bouwen veel meer op elkaar afgestemd worden. Dat betekent dat de installateur vroeger betrokken wordt bij bouwprojecten en dat de adviesrol ook groter wordt. Installatiecomponenten kunnen immers een flinke impact hebben op de milieuprestatie van een gebouw. Waar de adviesrol van installateurs zich nu nog met name lijkt te richten op het energievraagstuk, komt daar met circulariteit een belangrijk element bij. Een uitdaging is om energiezuinigheid en circulariteit te combineren. Een energie-efficiënte oplossing die positief bijdraagt aan de energie-eis van een gebouw, is namelijk niet automatisch goed voor de milieubelasting. Circulair bouwen biedt de installatiesector dus kansen, maar de installateur krijgt wel te maken met complexe vraagstukken.